backtotop

Hoe wordt een plaveiselcelcarcinoom behandeld?

Plaveiselcelcarcinoom van de huid - Behandelingen - Vroege behandeling van een huidcarcinoom kan recidieven voorkomen

Vroege behandeling van een huidcarcinoom kan recidieven voorkomen

Als de plaveiselcelcarcinomen in een vroeg stadium worden ontdekt en meteen worden behandeld (zeker in het geval van precancereuze letsels), zijn ze te genezen en is de kans op recidieven klein. Maar als ze niet worden behandeld, kunnen ze in de onderliggende huidweefsels dringen en zelfs uitzaaien. In dat geval verspreiden ze zich via het bloedvaten- of lymfenstelsel naar andere organen, waar zich dan ook kankercellen zullen ontwikkelen. Dat kan levensbedreigend zijn. Er bestaan diverse doeltreffende behandelingen voor het plaveiselcelcarcinoom. De keuze van de behandeling hangt van heel wat parameters af:

  • het type tumor
  • de afmetingen van de tumor
  • de plaats
  • de algemene gezondheidstoestand van de patiënt
  • al dan niet uitzaaiing naar andere organen

De meeste behandelingen worden rechtstreeks in de praktijk van de arts of in het ziekenhuis toegediend, soms onder plaatselijke verdoving. Een ziekenhuisopname (van verschillende dagen) is dus zelden nodig.

Reclame
Plaveiselcelcarcinoom van de huid - Behandelingen - Vroege behandeling van een huidcarcinoom kan recidieven voorkomen

Hoe worden precancereuze huidletsels behandeld?

Cryotherapie

Net zoals wratten worden kleine precancereuze letsels (minder dan 2 cm doorsnee) behandeld met cryotherapie (of cryochirurgie). Met een speciale spuitbuis of een sonde wordt op de aangetaste huidzone vloeibaar stikstof aangebracht dat de huid fel afkoelt en de kankercellen bevriest - en dus vernietigt. De ingreep moet wel regelmatig worden herhaald.
Na de ingreep wordt de behandelde huidzone rood en vormen er zich blaren. Nadien komt er een korst op die na enkele weken loskomt. Deze techniek is goedkoop en geeft over het algemeen al na korte tijd goede en mooie resultaten voor kleine, oppervlakkige letsels. Ze is af te raden voor invasieve tumoren omdat cryotherapie slechts oppervlakkig werkt en dus mogelijk niet diep genoeg gaat en omdat het - dan grotere - litteken een recidief kan verbergen.

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie maakt gebruik van licht om de kankercellen te vernietigen. Op de letsels wordt een fotosensibiliserend product (dat lichtgevoeliger maakt) aangebracht. De behandelde huidzones worden daarna belicht met rood licht van een bepaalde golflengte. Het licht activeert het fotosensibiliserende product, wat in de cellen een chemische reactie ontketent die deze cellen vernietigt. Omdat de kankercellen meer opnemen van het product dan de gezonde cellen, kan het letsel met deze techniek worden behandeld zonder daarbij de gezonde huid te beschadigen. Fotodynamische therapie laat zo goed als geen littekens na, maar kan wel een tijdelijke verkleuring van de behandelde huidzone veroorzaken. Deze techniek is aangewezen voor de behandeling van precancereuze letsels.

Lokale chemotherapie

Bij de behandeling met lokale (of topische) chemotherapie wordt een kankerbestrijdend  medicijn in de vorm van een crème of zalf rechtstreeks op de te behandelen huidzone aangebracht. De behandeling moet gedurende enkele weken, één tot twee keer per dag worden herhaald. Het medicijn dringt in de huid en vernietigt de tumorcellen die zich in de buurt bevinden. Dankzij deze lokale aanwending ondervindt de patiënt niet de onaangename bijwerking van de systemische chemotherapie (over het hele lichaam). De behandeling bereikt echter niet de kankercellen die dieper in de huid kunnen zitten. Ook metastasen of uitzaaiingen (de kankercellen die zich verspreid hebben naar andere delen van het lichaam) kunnen er niet mee worden behandeld. Daarom wordt deze lokale behandeling doorgaans alleen gebruikt voor de behandeling van precancereuze letsels of als ondersteunende behandeling bij een operatie. Het meest gebruikte geneesmiddel is 5U-fluorouracile.

Behandeling met imiquimod

Imiquimod behoort tot de groep van medicijnen met een zogenaamde immunomodulerende werking. De stof stimuleert de afweermechanismen van het lichaam die bepaalde types van huidaandoeningen aanvallen. De crème kan worden gebruikt voor de behandeling van actinische keratose als cryotherapie minder goed werkt of minder goed verdragen wordt omdat de letsels te groot of te talrijk zijn. Het wordt ook gebruikt als andere topische (lokale) behandelingen worden afgeraden.
 

Plaveiselcelcarcinoom van de huid - Behandelingen - Hoe worden precancereuze huidletsels behandeld?
Reclame

Chirurgische behandelingen van plaveiselcelcarcinomen

Operatieve verwijdering

De meest voorkomende behandeling van plaveiselcelcarcinomen is het operatief verwijderen van de tumor. De techniek wordt ook vaak gebruikt voor de behandeling van precancereuze letsels die te groot zijn of te diep zitten om met cryotherapie te worden behandeld. De tumor wordt op de traditionele methode weggesneden met het scalpel. De chirurg neemt de volledige zichtbare tumor weg, plus een deel van het omliggende gezonde huidweefsel als ‘veiligheidsmarge’. Dat bijkomende weefsel wordt ook onderzocht om te zien of alle kankercellen wel degelijk zijn weggenomen.

Curettage en elektrocoagulatie

Voor kleine en duidelijk afgelijnde tumoren in goed bereikbare zones (handen en voeten, romp enz.) kan de arts kiezen voor curettage. Met een curette (een scherp instrument in de vorm van een lepel) bakent de arts de tumorzone eerst af en schraapt hij vervolgens de kwaadaardige weefsellagen weg. Na de curettage kan de arts eventueel nog elektrocoagulatie doen. De overblijvende kwaadaardige cellen worden daarbij verschroeid met een elektrisch verhitte naald waardoor elektrische stroom loopt die de bloeding stopt. Het nadeel  van deze methode is dat de kankercellen vernietigd worden en niet meer onderzocht kunnen worden in het lab. De techniek wordt minder gebruikt voor te invasieve plaveiselcelcarcinomen of voor gevoeligere zones waar zo min mogelijk weefsel moet worden weggenomen (lippen, oren, oogleden, geslachtsorganen enz.).

Micrografische chirurgie volgens Mohs

In huidzones waar ook het esthetische aspect van het resultaat belangrijk is - de neus, de oren, de lippen, de oogcontouren, de hals, de handen en voeten - kiest men soms eerder voor de micrografische chirurgie of Mohs-chirurgie. Met een scalpel snijdt de chirurg rond de zichtbare tumor een veiligheidsmarge weg, niet in één keer maar laagje per laagje. Elke laag weggenomen weefsel wordt meteen ter plekke onder de microscoop onderzocht. Als er aan de randen of dieper in het weefsel nog tumorcellen aanwezig zijn, wordt het volgende laagje weggenomen. Dat proces wordt telkens herhaald tot er in het plakje weefsel geen enkele kankercel meer gevonden wordt en de tumor dus volledig weg is. Met deze techniek kan de hoeveelheid weggenomen huid en weefsel beperkt worden en is de volledige verwijdering van de tumor toch gewaarborgd.

Reconstructie van de geopereerde zone

Chirurgische ingrepen waarbij tumoren worden weggenomen, leiden onvermijdelijk tot het verlies van weefsel (huid, vet, spierweefsel enz.). Na de operatie kan men de wonde op een natuurlijke manier laten genezen of ze hechten. Maar als er veel weefsel is weggenomen, is er vaak een reconstructie van de geopereerde zone nodig. Dat is vooral het geval als de tumor zich in het gezicht of op een andere heel zichtbare lichaamszone bevindt. Via huidtransplantaties compenseert de chirurg het weefselverlies en reconstrueert hij de beschadigde zone. De littekens worden kleiner gemaakt en vervagen met de tijd.

Plaveiselcelcarcinoom van de huid - Behandelingen - Chirurgische behandelingen van plaveiselcelcarcinomen

Radiotherapie bij plaveiselcelcarcinomen

Radiotherapie wordt normaal alleen gebruikt als er een contra-indicatie bestaat voor de operatieve verwijdering van het carcinoom. Radiotherapie kan ook worden gebruikt als ondersteunende behandeling bij de operatie, als er een verhoogd risico is op recidieven of uitzaaiingen van de tumor. Tijdens de sessie wordt een veiligheidsmarge van enkele millimeters rond het kwaadaardige letsel afgelijnd. De ioniserende stralingen die worden gebruikt bij radiotherapie vernielen de kankercellen, maar sparen de gezonde cellen. Die verdragen ze dan ook goed. Een kuur van radiotherapie wordt over verschillende sessies gespreid.

Radiotherapie kan tijdelijke esthetische ongemakken geven (brandwondjes, verkleuring), maar ook onomkeerbare schade veroorzaken als gevolg van de bestraling (atrofie, huidsclerose, permanente verkleuring). Een strikte medische follow-up is hier dan ook nodig.

Plaveiselcelcarcinoom van de huid - Behandelingen - Radiotherapie bij plaveiselcelcarcinomen

Systemische chemotherapie ter behandeling van huidcarcinomen

Systemische chemotherapie maakt - in tegenstelling tot lokale chemotherapie - gebruik van kankerbestrijdende (cytotoxische) geneesmiddelen die in het hele lichaam werken. Op die manier kunnen de kankercellen worden bereikt ongeacht waar ze zich bevinden. Maar vanwege de drastische aard en de vele bijwerkingen die ze veroorzaakt, wordt deze therapie zelden toegepast bij plaveiselcelcarcinomen. Ze wordt enkel als laatste hulpmiddel gebruikt, als chirurgie en/of radiotherapie niets opleveren of als de tumor al in een te ver gevorderd stadium is voor de andere therapieën. Soms wordt ze gebruikt als ondersteunende behandeling bij een operatie om een heel grote tumor te verkleinen en de operatie te vergemakkelijken.

Plaveiselcelcarcinoom van de huid - Behandelingen - Systemische chemotherapie ter behandeling van huidcarcinomen

Plaveiselcelcarcinoom: doelgerichte therapie

De recente vooruitgang in het onderzoek heeft een nieuwe vorm van behandelen opgeleverd, de zogenaamde doelgerichte therapie. Dat zijn geneesmiddelen die zich gericht binden aan kankercellen om hun verdere groei te blokkeren en zo de evolutie van de tumor af te remmen. Voor plaveiselcelcarcinomen wordt het geneesmiddel cetuximab gebruikt. Door zich aan de kankercellen te binden, krijgen de cellen geen EGF meer, een chemische stof die de groei van de cellen stimuleert. De behandeling met cetuximab wordt gecombineerd met radiotherapie of chemotherapie om de evolutie van gevorderde plaveiselcelcarcinomen af te remmen. Het is een nog relatief recente techniek, maar uit de eerste tests blijkt dat deze doelgerichte therapie in combinatie met andere behandelingen, een positief effect heeft en de ziekte vertragen.

Plaveiselcelcarcinoom van de huid - Behandelingen - Plaveiselcelcarcinoom: doelgerichte therapie

Geschreven door Cindya Izzarelli

Reclame
Om medisch nieuws te volgen, abonneer u op de MediPedia nieuwsbrief.