Melanoom

Behandeling

Behandeling van een melanoom met uitzaaiingen

Als de kanker uitzaait …

De kankercellen kunnen in het bloed terechtkomen en vandaar andere plaatsen in het lichaam bereiken, met name de longen, de lever en hersenen. Helaas is het bij de meeste patiënten met uitzaaiingen niet mogelijk om de uitzaaiingen te verwijderen, omdat ze te groot zijn. Soms is echter een metastasectomie (chirurgische verwijdering van één of meer metastasen mogelijk). Chemotherapie of radiotherapie zijn mogelijk, maar geen van de behandelingen waarover we momenteel beschikken, vergroot de kans op overleving op lange termijn.

Nieuwe behandelingen

Tot voor kort waren er weinig behandelopties voor een gemetastaseerd melanoom. Maar onlangs is er een grote doorbraak gekomen in het onderzoek en nu zijn er eindelijk doeltreffende behandelingen:

  • Doelgerichte therapieën richten zich specifiek op de kankercellen door de processen af te remmen die noodzakelijk zijn voor hun vermenigvuldiging. Die therapieën zijn voornamelijk nuttig bij melanomen die een bepaalde mutatie vertonen (een mutatie in het BRAF-gen). Op dit moment worden voornamelijk twee moleculen toegepast: dabrafenib en trametinib.
  • Immunotherapie

Immunotherapie in de kijker

Normaal gezien verdedigt het immuunsysteem ons lichaam door ‘vreemde’ stoffen te bestrijden: virussen, bacteriën, getransplanteerde cellen, kankercellen … Om dat te doen, heeft het verschillende wapens voorhanden. Witte bloedcellen spelen daarbij een hoofdrol. Er bestaan verschillende soorten witte bloedcellen: lymfocyten, neutrofielen, basofielen, eosinofielen en monocyten. In de categorie lymfocyten onderscheiden we:

  • B-lymfocyten: B-lymfocyten produceren antistoffen die zich nestelen in de antigenen (specifieke eiwitten die in de vreemde cellen, zoals kankercellen, zitten) om ze te kunnen uitschakelen;
  • T-lymfocyten: T-lymfocyten spelen een belangrijke rol in het wegnemen van kankercellen. Enerzijds coördineren en regelen ze het immuunsysteem, anderzijds vallen ze de indringers rechtstreeks aan.

Ons immuunsysteem maakt voortdurend komaf met kankercellen in hun beginstadium, om te vermijden dat die kankercellen zich verder ontwikkelen en zelfs verspreiden. Maar soms slagen de kankercellen erin de activiteit en verspreiding van T-lymfocyten af te remmen, waardoor ze de identificatie van slechte cellen kunnen omzeilen. Hoe dan precies? Door twee receptoren (‘controlepunteiwitten’) op de T-lymfocyten te stimuleren: CTLA-4-receptoren en PD-1-receptoren. Het is net die stimulatie die de goede werking van de T-lymfocyten en bijgevolg het immuunsysteem verzwakt.

Immunotherapie: hoe werkt het?

Immunotherapie is een kankerbehandeling waarbij het immuunsysteem van de patiënt wordt gestimuleerd met als doel de kankercellen te bestrijden en te vernietigen. Het is dus niet de behandeling zelf die de kankercellen vernietigt; de behandeling mobiliseert het immuunsysteem – vooral bepaalde witte bloedcellen zoals de T-lymfocyten – om de kanker ‘op natuurlijke wijze’ te vernietigen. Hoe? Door de patiënt moleculen genaamd ‘monoklonale antistoffen’ toe te dienen. Monoklonale antistoffen blokkeren:

  • ofwel de aanwezige CTLA-4- en PD-1-receptoren op de T-lymfocyten;
  • ofwel de biomerker PD-L1 op de kankercellen (het is die biomerker die focust op de PD-1-receptor van de T-lymfocyten en hem stimuleert).

Dankzij de toediening van die monoklonale antistoffen kan men een gepaste immuunrespons tegen de antikankerstoffen herstellen of behouden.

Immunotherapie bij huidkanker

Immunotherapie is doeltreffend bij patiënten met uitgezaaide of niet-opereerbare huidkanker, om de grootte ervan te beperken of de groei te beheersen. Er bestaan verschillende monoklonale antistoffen, die focussen op de PD-1-receptor die aanwezig is in de T-lymfocyten, die kunnen worden toegediend: nivolumab en pembrolizumab. Nivolumab kan afzonderlijk of in combinatie met ipilimumab, een molecule die op de CTLA-4-receptor focust, worden voorgeschreven.

Voordelen van immunotherapie

Immuno-oncologische behandelingen worden met regelmatige intervallen intraveneus toegediend. Dat gebeurt over het algemeen in het dagziekenhuis, wat een niet te onderschatten comfort betekent voor de patiënt in vergelijking met andere behandelingen. De meeste patiënten krijgen hoogstens te maken met lichte of zelfs geen bijwerkingen. Andere patiënten vertonen dan weer een excessieve immuunreactie: het immuunsysteem is dan te krachtig gemobiliseerd en begint tegen de eigen cellen (auto-immuniteit) te reageren. Net om dat te vermijden, wordt de immuunreactie van de patiënt gecontroleerd d.m.v. bloedafnames tussen de behandelingen.

Geschreven door Emily NazionaleHet volgende artikel lezen

Reclame
Om medisch nieuws te volgen, abonneer u op de MediPedia nieuwsbrief.
chirurgie-traitement-metastases-chirurgie-behandeling-metastasen_180x180
Reclame