Begrijpen
- 1. Kankercellen
- 2. Wat is een metastase?
- 3. Wat is een botmetastase?
- 4. Welke kankers veroorzaken het vaakst botmetastasen?
- 5. Ontdekking van kanker of complicatie ervan
Kankercellen
Celvernieuwing
Zo goed als alle cellen van het organisme delen zich. Cellen worden immers ouder, sterven af en worden vervangen door jonge cellen. Dit geldt voor de huid, het slijmvlies van het spijsverteringsstelsel, maar ook voor de beenderen, die voortdurend in een toestand van vernietiging en heropbouw verkeren. Alleen neuronen, de belangrijkste cellen van ons zenuwstelsel, kunnen zich niet vernieuwen. De celdeling verloopt evenwel gecontroleerd, omdat er ideaal gezien een evenwicht moet zijn tussen het aantal geëlimineerde cellen en het aantal nieuwe cellen.
Verschijnen van een tumor
Bij kankercellen verloopt deze celdeling niet langer gecontroleerd. Deze cellen vermenigvuldigen zich ongeremd, zodat er een gezwel verschijnt: een tumor. Wanneer een dergelijke tumor uit kankercellen bestaat, is er sprake van een kwaadaardige tumor. Kanker dus.
Wat is een metastase?
Bij kankercellen wordt de celdeling en -vermenigvuldiging niet afgeremd door de klassieke verdedigingsmechanismen van het lichaam. De kanker wordt dus langzaam groter, en op een zeker ogenblik breekt hij door de wand van bloed- en lymfevaten (waarin bepaalde witte bloedcellen zoals lymfocyten zitten). De kankercellen reizen dan door het lichaam en zullen zich naargelang hun respectieve biologische affiniteit gaan hechten aan bepaalde organen, die soms ver verwijderd zijn van de oorspronkelijke locatie (primaire tumor). Daar worden nieuwe kwaadaardige tumoren (celmassa’s) gevormd.
Metastasen kunnen op vele plaatsen in het lichaam ontstaan, afhankelijk van het type kanker.
De meest voorkomende organen waar metastasen voorkomen zijn onder andere:
- de beenderen
- de lever
- de hersenen
Wat is een botmetastase?
Migratie van kankercellen
Botmetastasen ontstaan als kankercellen vanuit hun oorspronkelijke locatie via bloed- of lymfevaten naar het bot gemigreerd zijn. Deze kankercellen hechten zich vast in het bot en beginnen zich op dezelfde manier te vermenigvuldigen als de primaire kanker. Ze veroorzaken een ontstekingsreactie in het bot, die deels verantwoordelijk is voor de pijn. De kankercellen zijn niet rechtstreeks verantwoordelijk voor de botafbraak.
Vernietiging van het bot
Beenderen zijn geen starre structuren: bot wordt aanhoudend vernietigd door cellen met de naam osteoclasten, en nadien heropgebouwd door osteoblasten. Kankercellen stimuleren de botcellen die verantwoordelijk zijn voor de afbraak (osteoclasten). Soms, maar dat is zeldzaam, stimuleren ze de opbouwende cellen (osteoblasten).
Metastase versus primaire botkanker
Meer dan 60% van de bottumoren zijn metastasen. Bepaalde andere tumoren zijn dus primair, ze ontstaan in het bot zelf. Primaire bottumoren zien we meer bij kinderen en adolescenten (tot jonge volwassenen), terwijl botmetastasen meer gezien worden bij 50-plussers.
De meest getroffen botten
Niet alle botten worden even vaak getroffen door metastasen. De meest getroffen plaatsen zijn:
- de wervelkolom en de wervels
- de bekkenbeenderen
- de ribben
Welke kankers veroorzaken het vaakst botmetastasen?
De meeste kankers kunnen botmetastasen veroorzaken. Sommige kankers zijn echter meer ‘osteofiel’ dan andere.
De kankers die het frequentst verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van botmetastasen zijn:
- borstkanker,
- prostaatkanker,
- longkanker,
- schildklierkanker,
- nierkanker.
Ontdekking van kanker of complicatie ervan
Botmetastasen kunnen kanker aan het licht brengen
Soms worden botmetastasen ontdekt terwijl de patiënt nog niet weet dat hij kanker heeft. Dan is het moeilijk om te achterhalen wat de primaire kanker is waarvan deze metastasen het gevolg zijn. Soms wordt de primaire kanker nooit ontdekt.
Botmetastasen kunnen een complicatie zijn van kanker
Dit komt het meest voor. De metastasen worden dan op hetzelfde moment ontdekt als de primaire kanker, wanneer de oncoloog een balans opmaakt voor het opsporen van metastasen in bot, lever… Soms verschijnen metastasen ook maanden of zelfs jaren na het ontdekken van de primaire kanker, wat betekent dat deze ontsnapt is aan de behandeling.
Volg de medische actualiteit en abonneer u op de nieuwsbrieven van MediPedia.
Zij getuigen
BotkankerProf. Jean-Jacques Body, endocrinoloog en specialist botziekten in het UVC Brugmann
BotkankerProf. Bertrand Tombal, dienst urologie van de Cliniques Universitaires Saint-Luc
MediPedia Facebook