Behandeling
- 1. Heelkunde bij borstkanker
- 2. De schildwachtklier
- 3. Radiotherapie
- 4. Chemotherapie
- 5. Borstkanker type HER2
- 6. Hormoontherapie
- 7. De geneesmiddelen tegen angiogenesis
- 8. Remissie of genezing?
Heelkunde bij borstkanker
De tumorectomie: conservatieve heelkunde
Om een volledige borstamputatie te vermijden, geven artsen de voorkeur aan een tumorectomie of conservatieve heelkunde. Daarbij wordt enkel het gezwel heelkundig verwijderd met een marge van 1 cm rond het gezwel. Die marge dient om zeker alle kankercellen te verwijderen, terwijl de borst toch gespaard blijft.
De mastectomie: in 30% van de gevallen
Spijtig genoeg moet in 30% van de gevallen de borst volledig verwijderd worden. Dan is er sprake van een mastectomie of borstamputatie. Deze operatie is onvermijdelijk als het gezwel groter is dan 5 cm, of als de huid van de borst ook aangetast is door kanker.
De neo-adjuvante behandelingen
In sommige gevallen kan chemotherapie worden toegediend voor de operatie. Daarmee kan de grootte van het gezwel significant worden verminderd, zodat het gemakkelijker kan worden verwijderd. Dergelijke neo-adjuvante chemotherapie wordt enkel gegeven aan patiënten bij wie ook chemotherapie is voorzien na de operatie.
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
De schildwachtklier
In de oksels
Lymfeklieren zijn aanwezig in heel het lichaam. Ze vormen de 'knopen' van het lymfestelsel. De lymfe uit de borstklieren passeert via de lymfeklieren in de oksels.
Breidt de kanker zich uit?
Deze lymfeklieren dienen als referentie om de uitgebreidheid van de borstkanker te evalueren, en om na te gaan of de kanker zich uitbreidt in de rest van het lichaam. Kankers, en borstkanker in het bijzonder, kunnen zich in het lichaam uitbreiden via de bloedvaten of via het lymfestelsel. De oncoloog of kankerspecialist kijkt de lymfeklier na die als eerste station de aangetaste zone van de borst draineert: de schildwachtklier. Indien er kankercellen aanwezig zijn, worden chirurgisch een tiental lymfeklieren uit de oksel verwijderd (uitruiming van de oksel).
De gevolgen van okseluitruiming
Via de lymfeklieren kan de lymfe wegvloeien. Als alle oksellymfeklieren zijn verwijderd, kan er een zwelling van en pijn in de arm ontstaan. Een dergelijke 'dikke arm' is een gevolg van de opstapeling van lymfevocht in de arm. Vandaag probeert men zo weinig mogelijk lymfeklieren (een tiental) weg te nemen om dat probleem te voorkomen.
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
Radiotherapie
Lokaal herval voorkomen
Radiotherapie (bestraling) wordt gebruikt na een tumorectomie, en in bepaalde gevallen na een mastectomie. De borstklier wordt met zeer nauwkeurige, ioniserende stralenbundels bestraald om kankercellen te vernietigen die eventueel nog aanwezig zijn.
Bijwerkingen van radiotherapie
Radiotherapie kan plaatselijk bijwerkingen veroorzaken: pijn of zwelling van de borst, brandwonde...
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
Chemotherapie
Uitzaaiingen
Een van de kenmerken van kanker is dat die zich kan uitbreiden naar andere delen van het lichaam. Kankercellen kunnen zich verspreiden via de bloedsomloop en het lymfestelsel. Zo kunnen ze zich elders vasthechten en zich daar gaan vermenigvuldigen waarbij er een nieuw gezwel ontstaat. Een dergelijke nieuwe tumorhaard heet een uitzaaiing (metastase). Uitzaaiingen kunnen zich vormen in het skelet, de lever, de hersenen, de longen...
Aanvullende behandeling
Chemotherapie wordt soms gebruikt als aanvulling op een heelkundige ingreep. De bedoeling van deze aanvullende of adjuvante behandeling is mogelijke kankercellen te vernietigen die het gebied van de borstklier zouden hebben verlaten zonder dat ze al echte uitzaaiingen hebben gevormd.
Bijwerkingen van chemotherapie
Chemotherapie is gericht tegen cellen die zich snel vermenigvuldigen. Dat zijn dus kankercellen, maar ook andere cellen in ons lichaam (spijsverteringsstelsel, haren) worden massaal vernietigd. Dat veroorzaakt talrijke bijwerkingen zoals haaruitval, vermoeidheid, bloedarmoede, misselijkheid...
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
Borstkanker type HER2
Agressieve kanker
Bij 20 tot 25% van de vrouwen met borstkanker is het eiwit HER2 abnormaal veelvuldig aanwezig aan de oppervlakte van de kankercellen (men noemt dit HER2 overexpressie of HER2-positief). HER2 is verantwoordelijk voor de regeling van de celproliferatie. Gevolg is dat het gezwel sneller groeit en groter is.
Betere prognose
Sinds 2005 wordt een nieuwe behandeling gebruikt bij borstkanker met HER2 overexpressie en dit aanvullend na heelkunde. Meer bepaald blokkeert de behandeling het eiwit HER2 zodat de prognose van deze soort kanker verbetert. In combinatie met chemotherapie vermindert de sterfte dankzij deze behandeling met een derde, en het risico op hervallen met de helft.
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
Hormoontherapie
Kankers gevoelig voor vrouwelijke hormonen
Ongeveer twee derde van de borstkankers is gevoelig voor oestrogenen. Bij deze soort hormoongevoelige kanker stimuleert blootstelling aan vrouwelijke hormonen de groei van het gezwel. Hormoongevoelige borstkanker heeft een betere prognose, want er bestaan behandelingen om de werking van de hormonen te doen verminderen.
Een aanvullende behandeling
Hormoontherapie kan de aanmaak van vrouwelijke hormonen verminderen, of de hormonale receptoren van de kankercellen blokkeren. Zo wordt de vermenigvuldiging van de kankercellen afgeremd. Dankzij de hormoontherapie daalt de sterfte, en kan in bepaalde gevallen het risico op hervallen met 50% afnemen.
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
De geneesmiddelen tegen angiogenesis
De voeding van het gezwel
De angiogenesis (vorming van nieuwe bloedvaten) wordt beschouwd als een sleutelproces in de uitbreiding van borstkanker. Om te overleven en zich te ontwikkelen, dient het gezwel zich te voeden. Het gaat daarom vanuit naburige cellen nieuwe bloedvaten doen vormen die het vervolgens bevloeien en voeden. Dat mechanisme wordt angiogenesis genoemd.
De middelen tegen angiogenesis
Een klasse geneesmiddelen houdt dat proces tegen. De anti-angiogenesis middelen verhinderen het ontwikkelen van bloedvaten zodat het gezwel niet gevoed wordt.
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
Remissie of genezing?
Remissie
Het relatieve overlevingspercentage bij borstkanker op 5 jaar bedraagt 75 tot 80%. Remissie mag hierbij niet verward worden met genezing. Remissie betekent dat er geen enkel spoor van kanker meer is na behandeling. Maar er bestaat nog altijd een risico op herval van kanker, of op het voorkomen van metastasen. We spreken van genezing als er geen herval is opgetreden verschillende jaren na het einde van de behandeling. Dat aantal jaren verschilt naargelang van de soort kanker.
Controleonderzoek
Omwille van het risico op herval worden na het einde van de behandeling geregeld controleonderzoeken uitgevoerd. De patiënte dient op follow-up bezoek bij haar oncoloog te gaan. Dat gebeurt om de zes maanden tot aan het vijfde jaar, en daarna jaarlijks. Ook wordt jaarlijks een mammografie uitgevoerd.
In samenwerking met dr. Véronique D'Hondt (Bordet Instituut).
Volg de medische actualiteit en abonneer u op de nieuwsbrieven van MediPedia.
Zij getuigen
BorstkankerAnne, 63 jaar
BorstkankerEveline, 40 jaar
MediPedia Facebook